مطالبات اقتصادی در ایران ذاتاً سیاسیاند. اقتصاد نمیتواند از سیاست جدا باشد، این اعتراضات همچون جنبش «زن، زندگی، آزادی» جنبشی فراطبقاتی و متکثر است؛ که میتواند چهرهی مشخص جنبشهای اجتماعی قرن بیستویکم باشد. در این تظاهرات، پیوند مطالبات اقتصادی با «منزلت و آزادی انسانی» بهوضوح قابل مشاهده است.
تاریخ لرها مملو از فجایعی است که رژیم پهلوی در حق آنان مرتکب شده است. معما اینجا است که همین رژیم یا طرفداران آن به نحو غریبی موفق شدهاند حافظهٔ تاریخی (شمار نسبتا زیادی از) لرها را چنان دستکاری کنند که قتلعام مردم خود را ناچیز انگاشته و قصابان لرستان را ببخشند.
اگر شما دوستدار ناباکوف یا هنری جیمز باشید و گرههای اخلاقی درهمتنیدهی آثار آنها همراه با تردستی تکنیکی خیرهکنندهشان شما را به تحسین وادارد و همین دانش برای شما دروازهی ورود به درگیریهای ذهنی و اخلاقی کتاب آذر نفیسی باشد، این فیلم شما را ناامید خواهد کرد.
جمعه ۱۴ آذر ۱۴۰۴ آرشیو تروما: معرفی مقالهی سیاوش شهابی آمار تکاندهنده است: مای ساتو گزارشگر ویژه سازمان ملل مینویسد که در سال ۲۰۲۴، دستکم ۱۷۹ مورد زنکُشی در ایران ثبت شده است. آمار سال جاری هم همین روند را نشان میدهند. این هفته در «ایران درفت»
اگر امروز بخواهیم با زنکشی بجنگیم، باید دو کار را همزمان کنیم: ساختار را افشا کنیم و احساس را ثبت. مبارزه حقوقی و سیاسی بدون بایگانی احساسات، به آمار فرو میغلتد؛ و بایگانی احساسات بدون ساختار، به اشک بیاثر. ترکیب این دو، همان چیزیست که روایت رابعه را از افسانه به سیاست میآورد.
مفهوم «استعمار داخلی» را برای توصیف وضعیتی به کار میبریم که در آن دولت مرکزی مناطقی از کشور را بهلحاظ قومی، جغرافیایی، یا طبقاتی بهمثابه مستعمرهای درون مرزها اداره میکند: استخراج منابع، کنترل امنیتی شدید، سرمایهگذاری محدود در خدمات عمومی، و استفاده از زیرساخت برای انتقال منابع به دیگر مناطق.
مرگ احمد بالدی نشانهای از ادغام فقر در منطق قانونی مدیریت شهری است. در ایران، حیات اقتصادیِ طبقات فرودست از طریق اشکال مختلف غیررسمیِ بقا میگذرد. تخریب یک دکه یا مصادرهی یک وانت فقط از بین رفتن منبع درآمد نیست بلکه شکستن شبکهای از روابط خانوادگی و اجتماعی است که روی همین اقتصاد خرد بنا شده است.
محور کارزار انتخاباتی زُهران ممدانی که پیروزیِ او را باعث شد طرحهای بیسابقهاش برای «بحران مسکن» و «بحران مهد کودک» در شهر نیویورک بود، یعنی دو مشکل اصلیِ زندگی و سکونت در این شهر. این تنها کلید فهم پیروزی ممدانی در انتخابات شهردار این کلانشهر است.
نقطهٔ قوت اصلی کار دباشی، یعنی بازنویسی تبار خشونت استعمارگرانه و پیوندزدن آن با زمانِ حال باید حفظ و حتی برجسته شود. اما همین نقطه قوت وقتی به جوهر «غرب» و «غریزه تمدنی» گره بخورد، به بنبست میرسد.
بیش از ۹۰ درصد تسهیلات بانک آینده به وابستگان خود و پروژههایی مثل ایرانمال و مشهدمال اختصاص یافته بود. وامها هرگز بازپرداخت نشد. مثل یک قمارخانهی مافیایی، بانک آینده نرخ سودِ سپردهی بالاتری از نرخ رایج را به طور غیرقانوی اعلام میکرد تا با جذب سپردههای جدید، سود سپردههای قبلی را بپردازد.
بسیاری از روشنفکران و استادان دانشگاهی در غرب اصرار دارند که هر نقدِ تند از رژیمِ اسلامی خطرِ بازیخوردن به دستِ امپریالیسم را در پی دارد. ادوارد سعید را پیش میکشند و هر بار که کسی علیه بازداشت، حجابِ اجباری، شکنجه یا اعدام صدا بلند میکند، زیرِ لب «شرقشناسی» زمزمه میکنند.
گفتگو درباره چیستی «جبهه مقاوت» از نوع جمهوری اسلامی و حماس که در میان بخشی از استادان دانشگاهی غربی انعکاس مثبتی دارد.
مقاله تحلیلی
در تهران، قیمتها مثل سایههای روی دیوار در حرکت هستند، ناپایدار، زنده، هر ساعت شکل عوض میکنند. شهر نفس میکشد اما به جلو نمیرود؛ دور خودش میچرخد و زبان بقا را زمزمه میکند: اجاره، نرخ ارز، نان، دارو، و امید به نوری در انتهای تونل.
مقاله تحلیلی
بیمهایی جدی در افق است. رژیم جمهوری اسلامی زخمخورده اما خطرناک است. همین جنگ کوتاه با اسرائیل نشان داد که کشور تا چه حد آسیبپذیر و مردم چه اندازه بیپناهاند. پرسش سختی پیش روی جامعه قرار دارد: چگونه میتوان استبداد داخلی را به پایان برد بیآنکه طعمهٔ جنگ خارجی یا هرجومرج داخلی شد؟
جامعهشناسی و فلسفه
تحلیل بیعدالتی معرفتی ابزاری اساسی برای نقد ساختارهای دانش و بازاندیشی در علوم انسانی و اجتماعی، بهویژه با رویکردی عدالتمحور، فراهم میآورد.
گزارش
نزدیک به چهار ماه است که جنگلها و دشتهای استان کردستان در آتش میسوزند. نه اظهار نظری از سوی دولت و نه ارادهای از سوی آنها برای مهار آن دیده نمیشود.
مقاله تحلیلی
پس از خیزش «زن، زندگی، آزادی»، تغییرات دیده شد، اما نامتقارن. در سطح تصویر عمومی، نشانههای آزادی بیشتر شد. در هستهی سخت فرهنگ و سیاست، فشار و هزینه بالا ماند. هدف این مقاله توضیح همین عدمتعادل است: چه چیز تغییر کرده، چه چیز ثابت مانده، و از کجا باید سنجش و تثبیت دستاوردها را ادامه داد.
اخبار
تحلیل خبر
بی پناهی مردم در این لحظه تاریخی دلهره آور را تنها نمیشود در حاکمان آنها جستجو کرد. همان سیاست روزمرهگی و بیتصمیمی جمهوری اسلامی در پرونده هستهای که امروز کار را به باز شدن آسمان ایران به روی اسرائیل کشانده، به گونهای دیگر در جریان مخالفان آن یا همان «اپوزیسیون» دیده میشود.
تحلیل خبر
در کشوری که فقر، اختلاف طبقاتی، فساد ساختاری، کمبود آب و برق، و تورم افسار گسیخته خشم اجتماعی را به اوجی بیسابقه رسانده، اجتماع عظیم مردم در قلب تهران میتوانست چیزی فراتر از موسیقی باشد؛ میتوانست جرقهی یک شورش خیابانی بشود.
مقاله تحلیلی
چه کسی حق دارد گذشته را روایت کند؟ این پرسشی است که امروز، بیش از هر زمان دیگر، در ایران ما مطرح است. گذشته نه تنها در کتابهای درسی یا آرشیوهای رسمی که در سریالهای تلویزیونی، روزنامهها و رسانههای اپوزیسیون نیز بازسازی میشود؛ و همین گذشته است که میتواند مسیر آینده را تعیین کند.
تحلیل خبر
چه قدمهایی در سیاست داخلی باید برداشته شود تا ما به ورطهی تهاجم نظامی از خارج، کودتا، جنگ داخلی، و فروپاشی اقتصادی و زیستمحیطی درنغلطیم؟
مقاله تحلیلی
میهن یعنی مردم، عدالت، زبان، فرهنگ، و مقاومت در برابر ظلم، نه صرفاً مرزهای سیاسی یا پرچم یک حکومت. میهن، میدان مبارزه برای رهایی است. و درست به همین دلیل است که جنگ، نه تنها یک تهدید فیزیکی، بلکه تهدیدی عمیق برای همین میدان مبارزه است، میدانی که سالهاست در آن برای رهایی جنگیدهایم.
تحلیل خبر
در مورد فلسطین، بسیاری از جریانهای چپ در اروپا با شعارهای حقطلبانه ظاهر شدند. اما در همان لحظه — وقتی باید با حماس، فاشیسم اسلامی در ایران، اقتدارگرایی روسیه و سرمایهداری نظارتی چین هم روبهرو میشدند — سکوت را برگزیدند.